حساسیت به آفتاب، علت، علائم و روش‌های درمان موثر

حساسیت به آفتاب فقط یک آفتاب‌ سوختگی ساده نیست، تا حالا شده بعد از چند دقیقه قرار گرفتن زیر نور خورشید، پوستت شروع کنه به خارش، قرمزی یا حتی تاول زدن؟ این نشونه‌ها ممکنه علامت یک واکنش حساسیتی جدی به نور خورشید باشن که خیلی‌ها ازش خبر ندارن. اگر فکر می‌کنی فقط پوست روشن یا خشک به آفتاب حساسه، وقتشه بیشتر بدونی! توی این مقاله قراره بفهمی چرا این اتفاق می‌افته، چه کسانی بیشتر در معرضش هستن و مهم‌تر از همه، چطور می‌تونی از پوستت در برابر این حساسیت محافظت کنی.

حساسیت به آفتاب چیست؟

حساسیت به آفتاب، که در اصطلاح پزشکی به آن فوتودرماتیت گفته می‌شود، واکنش غیرطبیعی پوست به نور خورشید است. در این حالت، پوست برخی افراد پس از قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش (UV) دچار علائمی مانند قرمزی، خارش، التهاب، تاول یا پوسته ‌پوسته شدن می‌شود. این واکنش ممکن است به صورت ژنتیکی (مانند بیماری پلی‌مورفیک لایت اراپشن) یا بر اثر مصرف برخی داروها، لوازم آرایشی یا تماس با گیاهان حساس‌کننده به نور ایجاد شود. شدت و نوع علائم از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما در همه موارد، مراقبت و محافظت از پوست در برابر نور خورشید اهمیت زیادی دارد.

بیشتر بخوانید: حساسیت غذایی حاد

علائم حساسیت به آفتاب

حساسیت به آفتاب می‌تواند بسته به شدت واکنش و نوع پوست افراد، علائم متفاوتی ایجاد کند. این علائم چند ساعت پس از قرار گرفتن در معرض نور خورشید ظاهر می‌شوند و ممکن است نواحی مختلف بدن را درگیر کنند.

علائم شایع حساسیت به آفتاب:

• قرمزی و التهاب پوست در نواحی در معرض آفتاب
• خارش یا سوزش پوست پس از آفتاب گرفتن
• ایجاد تاول‌های ریز یا دانه‌های برجسته روی پوست
• پوسته‌ پوسته شدن یا خشکی شدید در محل آسیب‌ دیده
• درد یا حساسیت پوستی هنگام لمس
• ایجاد لک‌های تیره یا روشن روی پوست در طول زمان

دلایل اصلی ایجاد حساسیت پوستی به نور خورشید

حساسیت به نور خورشید می‌تواند به دلایل مختلفی در بدن فعال شود. برخی از این دلایل ژنتیکی هستند، برخی مربوط به عوامل بیرونی مثل داروها یا محصولات آرایشی، و برخی هم ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای هستند. در ادامه مهم‌ترین علل این واکنش پوستی را مرور می‌کنیم:

• ژنتیک و زمینه ارثی: برخی افراد به‌طور مادرزادی پوست حساس‌تری به نور دارند (مثل بیماری PLE یا لوپوس).
• مصرف برخی داروها: آنتی‌بیوتیک‌ها، قرص‌های ضد بارداری، داروهای ادرارآور و ضدافسردگی می‌توانند پوست را به نور خورشید حساس کنند.
• استفاده از لوازم آرایشی یا عطرهای حاوی الکل: برخی ترکیبات در کرم‌ها یا عطرها در تماس با نور آفتاب باعث واکنش پوستی می‌شوند.
• برخی بیماری‌های پوستی یا سیستم ایمنی: مثل لوپوس یا اگزمای نوری که با قرار گرفتن در معرض آفتاب تشدید می‌شوند.
• قرار گرفتن ناگهانی و طولانی در آفتاب: به‌خصوص در افرادی که پوست روشنی دارند و به نور زیاد عادت ندارند.
• برخی گیاهان یا مواد شیمیایی: تماس با گیاهانی مثل جعفری یا انجیر و سپس مواجهه با نور خورشید، ممکن است باعث حساسیت شدید شود (فتودرماتیت تماسی).

بیشتر بخوانید: درمان حساسیت فصلی

چه کسانی بیشتر در معرض حساسیت به آفتاب هستند؟

برخی افراد به دلایل ژنتیکی، نوع پوست، یا شرایط پزشکی خاص، نسبت به نور خورشید واکنش بیشتری نشان می‌دهند و احتمال بروز حساسیت در آن‌ها بیشتر است. شناخت این گروه‌ها به پیشگیری و مراقبت بهتر کمک می‌کند:

• افراد با پوست روشن یا بسیار حساس: این افراد ملانین کمتری دارند و محافظت طبیعی پوست‌شان در برابر اشعه UV کمتر است.
• کسانی که سابقه خانوادگی حساسیت به آفتاب دارند: عوامل ژنتیکی می‌توانند احتمال بروز واکنش‌های نوری را افزایش دهند.
• افرادی که داروهای حساس‌کننده به نور مصرف می‌کنند: مانند برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضد التهاب، دیورتیک‌ها و داروهای قلبی.
• بیماران مبتلا به اختلالات سیستم ایمنی: مانند لوپوس یا پورفیری، که در برابر نور خورشید واکنش شدید نشان می‌دهند.
• کسانی که از لوازم آرایشی یا عطرهای حاوی مواد فتوسنسیتیو استفاده می‌کنند: ترکیباتی مثل الکل یا برخی روغن‌ها باعث حساسیت در برابر آفتاب می‌شوند.
• افرادی که به‌ندرت در معرض نور خورشید هستند و ناگهان در معرض نور شدید قرار می‌گیرند: مثل مسافران مناطق آفتابی یا کوهستانی.

راه‌های پیشگیری از حساسیت به آفتاب

پیشگیری از حساسیت به آفتاب نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت پوست دارد، به‌ویژه برای افرادی که سابقه واکنش‌های پوستی به نور دارند یا پوست حساسی دارند. با رعایت چند نکته ساده و روزمره می‌توان از بروز این حساسیت جلوگیری کرد یا شدت آن را به حداقل رساند.

راه‌های موثر برای پیشگیری از حساسیت به نور خورشید:

• استفاده روزانه از ضدآفتاب با SPF حداقل ۳۰ حتی در روزهای ابری
• پوشیدن لباس‌های آستین‌دار، کلاه لبه‌دار و عینک آفتابی در فضای باز
• پرهیز از قرار گرفتن در آفتاب بین ساعات ۱۰ صبح تا ۴ عصر
• اجتناب از مصرف داروها یا کرم‌هایی که باعث حساسیت نوری می‌شوند (با مشورت پزشک)
• استفاده از محصولات آرایشی و مراقبتی فاقد الکل و مواد حساس‌کننده به نور
• افزایش تدریجی تماس با نور خورشید برای عادت دادن پوست
• مصرف خوراکی‌های سرشار از آنتی‌اکسیدان مثل میوه‌ها و سبزیجات برای تقویت پوست
• استفاده از چتر یا سایه‌بان هنگام پیاده‌روی در آفتاب شدید

سخن پایانی

حساسیت به آفتاب یک واکنش پوستی شایع اما قابل مدیریت است که با شناخت دلایل، علائم و رعایت نکات پیشگیری می‌توان از بروز آن جلوگیری کرد یا شدت آن را کاهش داد. افراد با پوست حساس، کسانی که داروهای خاصی مصرف می‌کنند یا دارای بیماری‌های زمینه‌ای هستند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند و باید مراقبت‌های ویژه‌ای انجام دهند. استفاده منظم از ضدآفتاب، پوشش مناسب و اجتناب از قرار گرفتن طولانی‌مدت در نور مستقیم خورشید، از مهم‌ترین راهکارهای محافظتی است که به حفظ سلامت و زیبایی پوست کمک می‌کند. در نهایت، مشاوره با پزشک متخصص در صورت بروز علائم غیرعادی، گام مؤثری در پیشگیری از عوارض جدی‌تر خواهد بود.

سوالات متداول