آلرژی فصلی + علل؛ علائم و روش‌های درمان

آلرژی فصلی می‌تواند تجربه فصل‌های زیبا را برای بسیاری از افراد دشوار کند و زندگی آن‌ها را تحت تاثیر قرار دهد. شناخت دلایل، روش‌های پیشگیری و راهکارهای مدیریت آلرژی فصلی به شما کمک می‌کند تا بدون نگرانی از تغییر فصل‌ها لذت ببرید. آلرژی فصلی که اغلب رینیت آلرژیک یا تب یونجه نامیده می شود، حساسیتی است که در زمان خاصی از سال رخ می دهد. حساسیت فصلی اغلب توسط سه نوع گرده ایجاد می شود: چمن، درخت و علف هرز.

آلرژی فصلی چیست؟

آلرژی فصلی نوعی واکنش سیستم ایمنی بدن است که در زمان‌های مشخصی از سال رخ می‌دهد و بیشتر به دلیل گرده گیاهان، درختان و چمن‌ها ایجاد می‌شود. در واقع، بدن برخی افراد به مواد موجود در محیط حساسیت نشان می‌دهد و این واکنش ایمنی باعث بروز علائم مختلف می‌شود. این نوع آلرژی با تغییر فصل‌ها، به ویژه بهار و پاییز، شدت می‌گیرد زیرا گرده گیاهان در این زمان‌ها بیشترین مقدار را در هوا دارد.

سیستم ایمنی در افراد مبتلا به آلرژی فصلی، مواد بی‌ضرر محیطی مثل گرده را به عنوان تهدید شناسایی می‌کند و اقدام به تولید آنتی‌بادی‌ها و تحریک هورمون هیستامین می‌کند. این واکنش طبیعی بدن باعث بروز حساسیت و تحریک مخاط‌ها می‌شود. اگرچه آلرژی فصلی خطرناک نیست، اما می‌تواند فعالیت‌های روزانه را مختل کند و راحتی فرد را کاهش دهد.آلرژی های فصلی می تواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی بیمار داشته باشد و بار قابل توجهی بر سیستم مراقبت های بهداشتی وارد می کند. تقریبا 600 میلیون نفر در جهان به حساسیت مبتلا هستند و طبق آمار این تعداد در حال افزایش است.

رینیت یا حساسیت به طور کلی به دو گروه آلرژیک و غیر آلرژیک تقسیم می شود. تمایز بین رینیت آلرژیک و غیر آلرژیک بسیار مهم است. زیرا نیمی از بیمارانی که برای آلرژی فصلی آنتی هیستامین مصرف می کنند، علائمی دارند که به دلیل آلرژی نیستند.

اگر در فصول خاصی از سال عطسه و سرفه می کنید، ممکن است آلرژی فصلی داشته باشید. آلرژی فصلی از اواخر بهمن شروع می شود و تا اوایل تابستان ادامه دارد. گرده افشانی درختان در اوایل سال شروع می شود و پس از آن گرده افشانی علف ها در اواخر بهار و در اواخر تابستان و پاییز انجام می شود.

علت‌های آلرژی فصلی

آلرژی فصلی زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن به مواد بی‌ضرر محیطی واکنش نشان دهد. این واکنش‌ها عمدتا به عوامل طبیعی و محیطی مرتبط هستند که در فصل‌های خاص سال بیشتر دیده می‌شوند.

• گرده‌های موجود در هوا، به ویژه در بهار و تابستان، یکی از شایع‌ترین علت‌های آلرژی فصلی هستند و می‌توانند سیستم ایمنی را تحریک کنند.
• ذرات ریز چمن و علف‌ها نیز می‌توانند باعث تحریک سیستم ایمنی شوند و حساسیت‌های فصلی ایجاد کنند، مخصوصاً در مناطقی که فضای سبز زیادی دارند.
• اسپورهای قارچی و کپک‌های موجود در محیط، به خصوص در هوای مرطوب یا پاییز، می‌توانند عامل بروز آلرژی فصلی باشند.
• ذرات معلق گرد و غبار داخل خانه یا بیرون، اگرچه کمتر از گرده گیاهان شایع است، اما در برخی افراد باعث واکنش آلرژیک می‌شود.
• آلودگی هوا و ذرات معلق ناشی از دود و ترافیک می‌تواند حساسیت فرد را افزایش داده و آلرژی فصلی را تشدید کند.

قبل از پرداختن به ادامه مطلب پیشنهاد می کنیم صحبت های دکتر صبا عرشی را درباره آلرژی فصلی بشنوید:

آلرژی فصلی چه زمانی رخ می دهد؟

فصل آلرژی بستگی به این دارد که فرد در کجا زندگی می کند و به چه چیزی حساسیت دارد. مثلا:

آلرژی های بهاری:

در برخی از مناطق جغرافیایی، فصل آلرژی بهاری می تواند از بهمن شروع شود و تا تابستان ادامه یابد. همه چیز به موقعیت جغرافیایی و زمانی که علف ها، درختان و علف های هرز شروع به گرده افشانی می کنند بستگی دارد. بهار و اردیبهشت پیک آلرژی فصل بهار معروف هستند بیمار شدیدترین علائم خود را تجربه می کند.

آلرژی های تابستانی:

فصل آلرژی بهار می تواند باتوجه به گرده افشانی گیاهان تا ماه های تابستان ادامه یابد.

آلرژی های پاییزی:

فصل پاییز می تواند برای افرادی که حساسیت های آلرژیک به کپک دارند سخت باشد. زیرا هاگ های کپک در مکان های مرطوب مانند برگ های افتاده، خاک، و چوب های پوسیده رشد می کنند.

آلرژی زمستانی:

آلرژی زمستانی می تواند در صورتی رخ دهد که فردی به آلرژن هایی، مانند کپک، کنه های گرد و غبار، و شوره حیوانات حساسیت داشته باشد. ممکن است در طول ماه های مهر تا دی به دلیل افزایش این آلرژن ها بدتر شود.

چطور بفهمم آلرژی فصلی دارم؟

علائم و نشانه های رایج آلرژی فصلی عبارتند از:

• کیپ شدن بینی
• خارش بینی
• علائم آبریزش بینی
• عطسه کردن
• آبریزش چشم
• قرمزی، خارش چشم و یا تورم پلک ها: برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله آلرژی چشم مطالعه کنید.
• خارش گلو
• تورم گلو و راه های تنفسی

اگر فردی علاوه بر علائم بالا، خس خس سینه و تنگی نفس نیز داشته باشد، آلرژی یا حساسیت فصلی می تواند منجر به آسم شود.

علائمی مانند اختلال خواب و خستگی روزانه، همراه با استفاده نامناسب از آنتی هیستامین ها، می تواند منجر به اختلال در عملکرد در مدرسه و محل کار شود. مقاله علائم حساسیت فصلی این موارد را خیلی دقیق بررسی می کند.

رینیت آلرژیک با کاهش کیفیت خواب بر سلامت جسمی و روانی تأثیر می گذارد. حساسیت یا همان آلرژی فصلی به نوبه خود بر عملکرد و بهره وری کاری، حضور در مدرسه و تمرکز و زندگی اجتماعی بیمار تأثیر منفی می گذارد.

محرک های حساسیت فصلی

شایع ترین محرک آلرژی پاییزی راگوسیا است. این گیاه نوعی علف هرز است که از اواخر مرداد تا اواخر پائیز گل می دهد و گرده آزاد می کند.

سایر گیاهانی که باعث آلرژی و حساسیت فصلی می شوند عبارتند از:

• انواع گرده علف
• گرده درخت
• علف های هرز

در حالی که زمان و شدت فصل آلرژی در سراسر کشور متفاوت است، عوامل آب و هوایی زیر نیز می‌توانند بر شدت علائم تأثیر بگذارند:

• گرده های درختان، علف ها و ابروسیا در شب های خنک و روزهای گرم افزایش می یابند.
• کپک ها در گرما و رطوبت زیاد به سرعت رشد می کنند.
• سطح گرده در ساعات صبح به اوج خود می رسد.
• باران گرده ها را از بین می برد، اما تعداد گرده ها می تواند پس از بارندگی افزایش یابد.
• در روز هایی که باد نیست، آلرژن های جابجا نمی شوند.
• هنگامی که هوا بادی و گرم است، تعداد گرده ها افزایش می یابد.

نقل مکان به آب و هوای دیگر برای جلوگیری از آلرژی موفقیت آمیز نیست. آلرژن ها تقریباً همه جا هستند.

• دود (آتش در تابستان، شومینه در زمستان)
• نیش حشرات (معمولا در بهار و تابستان)
• کلر در استخرهای سرپوشیده و روباز
• مواد تشکیل دهنده آب نبات
• درختان کاج و تاج گل

واکسن های آلرژی، یا ایمونوتراپی، ایمونوتراپی آلرژن، کار مفیدی است. این کار نه تنها به کاهش علائم شما کمک می کند، بلکه بیماری را درمان می کند. ایمونوتراپی باعث می شود علائم حساسیت کمتری داشته باشید.

آیا محرک های آلرژی دیگری وجود دارد که ماهیت فصلی داشته باشد؟

بسته به آستانه علائم منحصر به فرد بیمار، برخی از علائم آلرژی ممکن است فقط در زمان های خاصی از سال رخ دهند. به عنوان مثال، آلرژن‌های رایج داخلی، مانند پوست حیوانات و کپک‌ها، ممکن است تنها در پاییز زمانی که فرد در معرض آلرژن‌های فصلی مانند ابروسیا قرار می‌گیرد، ایجاد شود.

در حالی که آلرژی به سم حشرات از نظر پزشکی فصلی نیست، ممکن است زملنی هایی از سال فرد بیشتر در معرض نیش‌زدن حشرات قرار گیرد. ممکن است چندین نیش بدون حادثه از یک حشره مانند زنبور عسل، زنبور، هورنت، ژاکت زرد یا مورچه آتشین لازم باشد تا تظاهرات ظاهر شود.

پس از اولین نیش حشرات، سیستم ایمنی یک بیمار ممکن است با تولید آنتی بادی های ایمونوگلوبولین E (IgE) پاسخ دهد. هر نیش بعدی می تواند یک پاسخ التهابی سیستمیک ایجاد کند. شناسایی صحیح حشره محرک بسیار مهم است. زیرا بیماران ممکن است به یک یا چند گونه از حشرات گزنده حساسیت داشته باشند.

چه کسانی بیشتر در معرض آلرژی فصلی هستند؟

افرادی که سابقه خانوادگی آلرژی دارند، بیشتر در معرض آلرژی فصلی قرار می‌گیرند. اگر والدین یا نزدیکان فرد حساسیت فصلی داشته باشند، احتمال بروز آلرژی در او بیشتر است زیرا استعداد ژنتیکی در واکنش سیستم ایمنی نقش دارد.

کودکان و نوجوانان نیز بیشتر به آلرژی فصلی مبتلا می‌شوند، چرا که سیستم ایمنی در این سنین حساس‌تر است و واکنش‌ها شدیدتر بروز می‌کند. همچنین افرادی که سیستم ایمنی‌شان به طور طبیعی حساس است، نسبت به عوامل محیطی مانند گرده و ذرات معلق واکنش سریع‌تری نشان می‌دهند.

محل زندگی و سابقه بیماری‌های آلرژیک نیز تأثیر زیادی دارد. کسانی که در مناطق پرگرده یا آلوده زندگی می‌کنند یا سابقه آسم، اگزما و دیگر آلرژی‌ها را دارند، بیشتر در معرض آلرژی فصلی هستند و احتمال بروز علائم حساسیت در آن‌ها بالاتر است.

تشخیص آلرژی فصلی

تشخیص آلرژی فصلی با بررسی سابقه پزشکی و علائم فرد شروع می‌شود. پزشک درباره زمان بروز واکنش‌ها، فصل‌های سال و سابقه خانوادگی حساسیت‌ها سوال می‌کند تا تشخیص اولیه را مشخص کند.

معاینه فیزیکی نیز نقش مهمی دارد؛ پزشک بینی، چشم‌ها و پوست فرد را بررسی می‌کند تا نشانه‌های حساسیت مانند تورم مخاط یا قرمزی چشم‌ها را مشاهده کند. این مرحله به تأیید تشخیص اولیه کمک می‌کند.

برای تشخیص دقیق‌تر، تست‌های تخصصی مانند تست پوستی یا آزمایش خون انجام می‌شود. تست پوستی با قرار دادن مقادیر اندک از مواد حساسیت‌زا روی پوست و مشاهده واکنش بدن صورت می‌گیرد، و آزمایش خون سطح آنتی‌بادی IgE اختصاصی برای مواد حساسیت‌زا را اندازه‌گیری می‌کند. همچنین، ثبت علائم در طول فصل‌های مختلف می‌تواند رابطه بین تماس با عوامل محیطی و شدت واکنش‌ها را روشن کند.

چیکار کنم که علائم آلرژی فصلی زندگیم رو مختل نکنه؟

حواستان بر تعداد گرده ها و کپک ها هوا باشد. گزارش های آب و هوا د رادیو و تلویزیون اغلب این اطلاعات در فصول آلرژی می دهند. وقتی هوا طوفانی و باد باشد، تعداد گرده ها افزایش میابد.

پنجره ها و درها خانه و ماشین خود در فصل آلرژی فصلی بسته نگه دارید.

برای جلوگیری از گرده، بدانید که به کدام گرده ها حساس هستید. در بهار و تابستان که فصل گرده افشانی درختان و چمن است، سطح گرده ها در عصر بالاتر می زود. اواخر تابستان و اوایل پاییز، فصل گرده افشانی ابروسیا است. در این زمان سطح گرده این گیاه در صبح بالاتر است.

بعد از کار یا حضور در فضای باز دوش بگیرید. موهای خود را بشویید و لباس های خود را عوض کنید.

هنگام چمن زنی یا انجام کارهای دیگر در فضای باز از ماسک فیلتر 95 NIOSH یا همان N95 استفاده کنید.

درمان آلرژی در کلینیک دکتر صبا عرشی بدون شک کیفیت زندگی بیماران را بالا می برد.

چه جوری علائم حساسیت فصلی رو کنترل کنم؟

متخصص آلرژی شما ممکن است یک یا چند دارو را برای کنترل علائم حساسیت یا آلرژی فصلی تجویز کند. بیشتر داروهایی که تجویز می شود بدون نسخه در دسترس هستند. برخی دیگر، از جمله برخی قطره های بینی، نیاز به نسخه دارند.

اگر سابقه ژنتیکی آلرژی فصلی دارید، متخصصان آلرژی توصیه می کنند داروها را برای کاهش علائم دو هفته قبل از شروع فصول آلرژی شروع کنید.

آمپول آلرژی فصلی

یکی از موثرترین راه‌ها برای درمان آلرژی فصلی مرتبط با گرده، ایمونوتراپی (واکسن‌های آلرژی) است. این تزریق ها به صورت تدریجی بدن را در معرض آلرژن ها قرار می دهند. بنابراین بدن به جای واکنش با عطسه، گرفتگی بینی یا خارش و آبریزش چشم، قدرت تحمل اش بالا می رود.

قویترین قرص ضد حساسیت فصلی

قرص های زیادی برای درمان و کنترل علائم حساسیت فصلی موجود هستند. بسیار از بیماران می توانند با کمک انواع آنتی هیستامین ها، دیفن هیدرامین، سیتریزین، تلفست، لوراتیدین، کلرفنیرامین، هیدروکسی زین و… علائم آلرژی فصلی را کنترل و یا با مصرف زودهنگام از بروز علائم جلوگیری کنند.

مقاله درمان حساسیت فصلی عطسه و آبریزش بینی، اطلاعات مفیدی در اینباره به شما می دهد.

عوارض عدم کنترل حساسیت فصلی چیست؟

آلرژی فصلی کنترل نشده می تواند منجر به موارد زیر شود:

• افزایش خطر ابتلا به آسم
• کنترل سخت تر آسم در افراد مبتلا به آسم (خس خس سینه، تنگی نفس، بیداری های شبانه، محدود شدن فعالیت های روزانه)
• کاهش کیفیت جسمی، ذهنی و عاطفی
• اختلال در کیفیت خواب (بیدار شدن در شب)
• کاهش کیفیت زندگی روزمره، از جمله زندگی اجتماعی و فعالیت های روزانه

آلرژی فصلی چه تفاوتی با سرماخوردگی دارد؟

سرماخوردگی معمولی علائمی مشابه آلرژی فصلی دارد. علائم سرماخوردگی توسط یک ویروس ایجاد می‌شود، در حالی که واکنش به یک آلرژن نتیجه واکنش سیستم ایمنی به ماده‌ای است که آن را تهدید می‌داند.

پنج راه برای تشخیص آلرژی فصلی از سرماخوردگی:

1. سرماخوردگی می تواند باعث ایجاد تب شود. آلرژی نمی تواند.

2. سرماخوردگی باعث خارش و آبریزش چشم نمی شود. آلرژی این علائم را دارد.

3. علائم سرماخوردگی احتمالاً بیش از دو هفته طول نمی کشد، اما بسیاری از افراد مبتلا به آلرژی فصلی هر بار شش هفته علائم را تجربه خواهند کرد.

4. گلودرد می تواند همراه با سرماخوردگی باشد اما به ندرت همراه با آلرژی رخ می دهد.

5. سرماخوردگی می تواند در هر فصلی رخ دهد، در حالی که علائم آلرژی فصلی احتمالا هر سال در همان زمان ظاهر می شود.

درمان آلرژی فصلی چگونه است؟

درمان آلرژی فصلی با دو هدف اصلی انجام می‌شود: کاهش علائم و جلوگیری از واکنش‌های شدید. اولین قدم در این مسیر اجتناب از عوامل محرک مانند گرده گیاهان، چمن‌ها و کپک‌هاست. استفاده از ماسک در فضای باز، بستن پنجره‌ها و شست‌وشوی صورت و دست‌ها پس از آمدن از بیرون می‌تواند تأثیر زیادی در کنترل آلرژی داشته باشد.

داروهای ضد آلرژی نیز نقش مهمی در درمان دارند. آنتی‌هیستامین‌ها، اسپری‌های بینی کورتونی و قطره‌های چشم ضد حساسیت به کاهش واکنش سیستم ایمنی و تسکین علائم کمک می‌کنند و راحتی فرد را افزایش می‌دهند.

در موارد شدید یا مقاوم به دارو، ایمونوتراپی یا ایمن‌سازی توصیه می‌شود تا سیستم ایمنی به تدریج نسبت به ماده حساسیت‌زا عادت کند و حساسیت کاهش یابد. همچنین رعایت سبک زندگی مناسب، استفاده از دستگاه‌های تصفیه هوا و پرهیز از فعالیت‌های پرتماس با گرده در فضای باز می‌تواند شدت واکنش‌ها را کاهش دهد و تجربه فصل‌های پرگرده را آسان‌تر کند.

آلرژی فصلی در یک نگاه

آلرژی فصلی یک واکنش شایع سیستم ایمنی به عوامل محیطی مانند گرده گیاهان، چمن‌ها و کپک‌ها است که می‌تواند زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار دهد. با شناخت علت‌ها، رعایت نکات پیشگیرانه، اجتناب از تماس با محرک‌ها و استفاده از درمان‌های دارویی یا تخصصی، می‌توان شدت واکنش‌ها را کاهش داد و تجربه فصل‌های مختلف سال را راحت‌تر و دلپذیرتر کرد. مدیریت درست آلرژی فصلی به فرد کمک می‌کند تا بدون نگرانی از تغییر فصل‌ها از محیط اطراف خود لذت ببرد.

سوالات متداول