حساسیت به گندم: علائم شایع و روش‌های تشخیص

آیا می دانستید طبق تحقیقات سازمان (FALCPA) در سال 2004، حساسیت به گندم یکی از هشت عامل مشخص حساسیت به مواد غذایی محسوب می شود؟ و آیا می‌دانید حساسیت به گندم می‌تواند زندگی روزمره شما را تحت تاثیر قرار دهد و باعث مشکلات گوارشی، خارش پوست یا حتی علائم شدیدتری شود؟ پیشگیری از حساسیت به گندم نه تنها به کاهش این علائم کمک می‌کند، بلکه سلامت کلی بدن را نیز بهبود می‌بخشد. در این مقاله با نکات علمی و کاربردی درباره روش‌های پیشگیری، تغذیه مناسب و عادات سالم آشنا خواهید شد تا بتوانید خطر بروز حساسیت به گندم را به حداقل برسانید و زندگی راحت‌تر و سالم‌تری داشته باشید.

حساسیت به گندم چیست؟

حساسیت گندم مانند حساسیت بینی و سایر حساسیت ها، زمانی پدید می آید که سسیستم دفاعی بدن نسبت به یک ماده حساس می شود و یا واکنش بیش از حد نرمال نشان می دهد. حال بر اساس نوع ماده ای که در بدن علیه آن آلرژی ایجاد می شود، واکنش ایجاد شده نیز متفاوت است. مثلا در واکنش فوری(وابسته به IgE) علائم تیپیک حساسیت گندم رخ می دهد که در ادامه شرح می دهیم و در واکنش(cell mediated)بیماری سلیاک رخ میدهد که کاملاً متفاوت است. در صورتی که در خانواده شما سابقه حساسیت به آسم و اگزما وجود داشته باشد، شانس شما برای ابتلا به این نوع حساسیت بیش تر خواهد شد. ولی زمانی که مادر و پدر شما هر دو به آلرژی مبتلا باشند، شانس بروز آلرژی در بدن شما نسبت به زمانی که تنها فقط یکی از والدین مبتلا باشند بیش تر است. گفتنی است که این عارضه نباید موجب شود که شما از زندگی روزمره تان دست بکشید. یک پزشک متخصص آلرژی با بررسی نشانه های بیماری می تواند به شما کمک کند تا این مشکل را تحت کنترل خود درآورید.

علت ایجاد حساسیت به گندم

حساسیت به گندم زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن پروتئین‌های موجود در گندم را به عنوان ماده‌ای مضر شناسایی کند و واکنش دفاعی نشان دهد. این واکنش می‌تواند باعث بروز علائم گوارشی، حساسیت پوستی یا تنفسی شود. دلایل ایجاد حساسیت به گندم معمولاً شامل موارد زیر هستند:

• پاسخ غیرطبیعی سیستم ایمنی به پروتئین‌های گندم مانند گلوتن و آلبومین
• سابقه خانوادگی حساسیت‌های غذایی یا آلرژی
• مصرف زیاد یا مکرر محصولات حاوی گندم در سنین پایین
• وجود بیماری‌های خودایمنی یا مشکلات گوارشی مانند اگزما یا آسم
• حساسیت به سایر آلرژن‌های محیطی که ریسک حساسیت به گندم را افزایش می‌دهد

بیشتر بخوانید: حساسیت به عطر

علائم حساسیت به گندم

حساسیت به گندم همچون هر بیماری دیگری موجب بروز نشانه هایی در فرد مبتلا می گردد.
1. کهیر و جوش های ریز پوستی
2. حالت تهوع، گرفتگی عضلات معده، عدم هضم درست غذا، اسهال و استفراغ
3. خارش و آبریزش بینی
4. عطسه
5. سردرد
6. آسم و گرفتگی نفس
7. آنافیلاکسی ( عکس العمل بدن در مقابل ماده حساسیت زا که موجب نفس تنگی و ایجاد شوک در فرد مبتلا می شود.)

عوامل تشدید کننده حساسیت به گلوتن موجود در گندم

شما می توانید با مراجعه به پزشک متخصص آلرژی و دریافت برنامه درمانی با این بیماری کنار بیایید. به گفته پزشکان متخصص رعایت عوامل ذیل کمک شایانی در جهت کاهش علائم بیماری به فرد مبتلا می کند. توجه شود که وقتی شما علائم خود را به گندم منتسب می کنید این پزشک فوق تخصص آلرژی است که مشخص می کند نوع واکنش شما وابسته به IgE و فوریست یا وابسته به T cell و تأخیری است.

1. نان، ماکارونی و پاستا یا هر نوع غذایی که از گندم تشکیل شده باشد.
2. مواد غیر خوراکی که توسط گندم تهیه شده باشند همچون مواد تشکیل دهنده خمیر بازی کودکان، مواد آرایشی و بهداشتی

بیشتر بخوانید: حساسیت به تخم مرغ

حساسیت به گندم در کودکان

به دلیل واکنش مخرب و نیمه مخرب به گلوتن، همانند حساسیت به سایر مواد غذایی، این بیماری زمانی که کودک همراه پدر و مادر خود نیست می تواند خطرناک باشد. در صورتی که فرزند شما مجبور به تزریق های ناگهانی به منظور کاهش واکنش به این بیماری باشد، حتماً بابت آموزش درست به فرزندتان و شخص تزریق کننده اطمینان حاصل نمایید.
توجه شود که چون گندم به اشکال مختلف در غذاهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد و پرهیز ازآن سخت و دردسر ساز است. در بیماران مبتلا به حساسیت فوری، یک پزشک فوق تخصص آلرژی میتواند حساسیت زدایی انجام دهد.

حساسیت به گندم در بزرگسالان

حساسیت به گندم در بزرگسالان کمتر از کودکان شایع است اما می‌تواند علائم قابل توجهی ایجاد کند. این حساسیت با مصرف محصولات حاوی گندم، مانند نان، پاستا یا غلات صبحانه، تحریک می‌شود و می‌تواند باعث بروز علائم گوارشی مانند درد شکم، اسهال یا نفخ، علائم پوستی مانند خارش و کهیر، و حتی علائم تنفسی مانند آبریزش بینی و تنگی نفس شود. تشخیص به موقع و رعایت رژیم غذایی مناسب که از مصرف گندم اجتناب کند، نقش کلیدی در کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بزرگسالان دارد.

تشخیص حساسیت به گندم

تشخیص حساسیت به گندم با ترکیبی از سابقه پزشکی دقیق، معاینه بالینی و انجام تست‌های تخصصی انجام می‌شود. پزشک ابتدا علائم فرد و زمان بروز آن‌ها پس از مصرف محصولات حاوی گندم را بررسی می‌کند. سپس ممکن است از تست‌های پوستی آلرژی (Skin Prick Test) یا آزمایش خون برای شناسایی آنتی‌بادی‌های IgE مخصوص پروتئین‌های گندم استفاده شود. در برخی موارد، پزشک ممکن است رژیم حذف و چالش غذایی کنترل‌شده را توصیه کند تا واکنش بدن به گندم به‌طور دقیق ارزیابی شود. تشخیص صحیح کمک می‌کند تا از بروز علائم شدید جلوگیری شود و برنامه درمانی و رژیم غذایی مناسب طراحی گردد.

بیشتر بخوانید: حساسیت به بادام زمینی

پیشگیری از حساسیت به گندم

پیشگیری از حساسیت به گندم می‌تواند به کاهش علائم ناخوشایند و حفظ سلامت کلی بدن کمک کند. یکی از مهم‌ترین راه‌ها، آگاهانه انتخاب کردن مواد غذایی و اجتناب از مصرف بیش از حد محصولات حاوی گندم است. شروع تدریجی مصرف غلات و تنوع‌بخشی به رژیم غذایی، به ویژه در کودکان، می‌تواند خطر بروز حساسیت را کاهش دهد.

همچنین، رعایت سبک زندگی سالم، مانند داشتن تغذیه متعادل سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی، کنترل بیماری‌های زمینه‌ای و پیگیری منظم پزشکی، می‌تواند سیستم ایمنی بدن را تقویت کند و واکنش‌های آلرژیک به گندم را کاهش دهد. آگاهی از برچسب محصولات غذایی و اجتناب از تماس با آلرژن‌های احتمالی نیز بخش مهمی از پیشگیری محسوب می‌شود.

درمان حساسیت به گندم

اینکه چطور این بیماری را درمان کنیم به رعایت عوامل ذیل بستگی دارد:
1. دوری از مواد غذایی و یا عواملی که این بیماری را تشدید می کنند.
2. کنترل بیماری توسط آنتی هیستامین ها و یا داروهای ضد حساسیت که توسط پزشک متخصص تجویز شده باشند.
3. استفاده از آدرنالین برای کاهش نشانه های حمله آنافیلاکسی. ( این دارو تنها با نسخه پزشک قابل تهیه می باشد.)
نکته قابل توجه اینکه مدیریت حساسیت گندم توسط خودتان و یا درمانگرتان به شدت به اینکه از عوامل خوراکی و یا غیرخوراکی حاوی گندم دوری کنید وابسته است. با توجه به شایع بودن این نوع حساسیت، در کشور آمریکا تولید کننده ها در صورت استفاده از گلوتن ملزم به اطلاع رسانی بابت وجود گندم بر روی بسته محصولات خود به صورت واضح وشفاف شده اند.

سخن پایانی

حساسیت به گندم یک مشکل شایع است که می‌تواند علائم گوارشی، پوستی و تنفسی ایجاد کند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. شناخت علل، علائم و روش‌های پیشگیری، همراه با تشخیص به موقع و رعایت رژیم غذایی مناسب، نقش کلیدی در مدیریت این حساسیت دارد. با آگاهی و اقدام پیشگیرانه می‌توان از بروز واکنش‌های آلرژیک شدید جلوگیری کرد و زندگی سالم‌تر و راحت‌تری داشت.

سوالات متداول

 

Source: www.acaai.org